غزه؛ مادرانی که پیش از کودک مردند
در دل تاریکی محاصره؛ روایت مادرانی که میان تب و ترس، زندگی را زایمان میکنند
نویسنده: غلامعلی نسائی
در دل شب بمباران، هنگامی که زمین میلرزد و آسمان آتش میبارد، زنان غزه هنوز ایستادهاند؛ نه با سلاح، که با آغوشی که کودک گرسنه را از مرگ جدا میکند. هوران روایت میکند از مادرانی که پیش از آنکه بمب آنها را بکشد، محاصره جانشان را فرسوده است.
پایگاه خبری هوران، صدای حقیقت: در پسِ اعدادی که هر روز از غزه مخابره میشود. چند شهید، چند مجروح، چند خانه ویران زنانی نفس میکشند که خودشان یک فاجعهی تمامعیارند؛ اما فاجعهای که نه در آمار، که در تکتک ساعات شبانهروزشان جاریست.
[1]
هوران در این روایت، پرده از واقعیتی برمیدارد که دوربینهای خبری اغلب از کنارش عبور میکنند: زندگی زنان غزه در میانهی جنگ و محاصره، روایتِ مادرانی است که همزمان زخم خوردهاند، پناهگاه ساختهاند، بچه به دنیا آوردهاند، بر مردگان گریه نکردهاند تا زندهها از گرسنه نمیرند.
اینجا غزه است، نه در قاب تلویزیون، که در چادر وصلهداری که بوی کهنهگیری و دود و شیر خشک تاریخگذشته میدهد.
زن ها پیش از طلوع خورشید بیدارند؛ نه برای نماز خواندن در آرامش، که برای صف بستن جلوی تانکر آبی که معلوم نیست بیاید یا نه. صف زنان غزه، دیگر جزو چشمانداز همیشگی شهر شده؛ روسریهای رنگورفته، پاهای خسته، بچههایی که به دامن مادر چسبیدهاند و نمیدانند چرا هر روز باید کوچ کنند.
[2]
«ام محمد»، ۴۲ ساله، اهل محلهی الزیتون، داستانش را اینگونه آغاز میکند: «خانه که نداشتیم، حداقل یک حیاط داشتیم با درخت انجیر. حالا آن درخت زیر آوار است، من بالای سر چادر. اما انجیر را هنوز در خواب میبینم.» او چهار روز پیش، بدون هیچ داروی بیهوشی، در یک مدرسهی ویران شده، فرزند پنجمش را به دنیا آورده است.
میگوید: «درد زایمان از درد بمب کمتر بود. بمب که میآید، دلت برای همهی بچههای دنیا میسوزد، نه فقط برای خودت.»
هوران شاهد است که جنگ در غزه، یک جنگ معمولی نیست. این جنگ، زنانهترین شکل ممکن را دارد؛ یعنی به جان زنان حمله میکند، به کرامتشان، به حق مادرانهی آنها برای نگران نبودن.
زن غزهای امروز سه نقش همزمان دارد: نخست، نقش مدیری که باید از سهم ناچیز آرد و عدس، برای شش فرزند غذا درست کند؛ دوم، نقش نظامیای که هر لحظه باید بچهها را از پنجرهی سمت خطر دور کند؛ و سوم، نقش مترجم غمی که هیچ کس بیرون از غزه نمیفهمد.
[3]
«سمیه» ۲۹ ساله، خواهرزادهاش را در حملات دو هفته پیش از دست داده. اما وقتی از او میپرسند چند شب است نخوابیده، پاسخ میدهد: «نخوابیدن که عادت شده. مهم این است که بقیه بخوابند. مادر شهدا حق گریه ندارند، باید بلند شوند چای درست کنند برای کسانی که برگشتهاند.»
این جملهی سمیه، شاید بهترین خلاصه از اخلاق زنانهی جنگزدهی غزه باشد: مادران نه میتوانند بمیرند، نه میتوانند بمانند، نه میتوانند غمگین شوند، چون بچههای زنده هنوز به آنها نیاز دارند.
اما محاصره، این همه ماجرا نیست. محاصره یعنی هر قرص مسکن، هر پوشک بچه، هر عدد نوار بهداشتی، تبدیل به یک ثروت نایاب میشود.
زنان غزه یاد گرفتهاند از پارچههای پاره، پوشک درست کنند. یاد گرفتهاند با خاکستر، لباس بشویند. یاد گرفتهاند به دخترهای نوجوانشان بگویند «عزیزم، قاعدگی بیماری نیست، اما در این شرایط، نداشتن نوار بهداشتی میتواند مرگآور باشد، چون عفونت در پناهگاهها هیچ مرزی نمیشناسد.»
در میان آوارگان، دختری ۱۴ ساله به نام «هند» که موهایش را با چاقو کوتاه کرده تا شپش نگیرد.
هند میگوید: «موهایم بعد از جنگ دوباره دراز میشود، اما مادرم که دو دستش را در بمباران از دست داده، دیگر دستی ندارد که موهایم را شانه بزند.
من میخواهم به جای او، مادرم باشم.»
در چشمان هند، هیچ ترسی نیست. چیزِ دیگری هست که هوران کمتر دیده است: خستگیِ مزمنِ کودکی که خیلی زود بزرگ شده.
[4]